'Functioneren hypotheekmarkt vraagt meer aandacht'

Het onlangs gesloten Woonakkoord tussen Vereniging Eigen Huis, Woonbond, Aedes en NVM kent volgens Taco van Hoek, directeur van het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB), zowel positieve als negatieve punten. Hij heeft zich met name verbaasd over de voorgestelde volledige afschaffing van de hypotheekrenteaftrek, die volgens hem verstrekkende gevolgen heeft. Daarnaast pleit hij voor meer aandacht voor de hypotheekmarkt.

Taco van Hoek, directeur van het EIB, vindt het een goede zaak dat men met een gezamenlijk initiatief komt en verschillen probeert te overbruggen. “In die zin is het best bijzonder dat deze partijen tot een overeenkomst zijn gekomen. Hoewel het Woonakkoord een aantal verstandige zaken bevat, zoals een verdere liberalisering van de huurmarkt, heeft de opstelling over de hypotheekrenteaftrek mij echter verbaasd. Het Lenteakkoord heeft gekozen voor een annuïtaire variant voor de hypotheekrenteaftrek, maar dit Woonakkoord gaat veel verder en wil de hypotheekrenteaftrek volledig afschaffen.”

Ook het feit dat dat in stapjes gebeurt, zal volgens Van Hoek niet voorkomen dat het een flinke vraaguitval op de woningmarkt zal veroorzaken. “Hierdoor zullen de woonlasten beduidend hoger komen te liggen. Want je kunt het wel via de loon- en inkomstenbelasting teruggeven, maar dat geld wordt besteed aan alle consumptie en niet alleen aan het wonen. Dus als je 11 miljard euro aan hypotheekrenteaftrek schrapt, je 1 miljard teruggeeft via de volledige afschaffing van de overdrachtsbelasting en 2 miljard via afschaffing van het eigenwoningforfait, dan houd je 8 miljard lastenverzwaring bij het wonen over die je in de loon- en inkomstenbelasting teruggeeft. Maar daarvan gaat maar 15-20 procent naar het wonen zelf.”

De effecten op lange termijn zijn volgens Van Hoek wel te overzien, maar het aanpassingsproces is ingrijpend: “Er zal een transitiefase van circa tien jaar zijn met aanmerkelijk minder woningtransacties dan anders het geval zou kunnen zijn. Ook de investeringen in de bestaande voorraad zullen onder druk komen te staan. Ik denk dat met name ook de NVM de effecten van de volledige afschaffing van de hypotheekrenteaftrek ernstig onderschat.”

Het heeft de EIB-directeur dan ook verbaasd dat men niet eerder is aangehaakt bij de annuïtaire variant. “Je krijgt hierbij het eerste jaar volledige renteaftrek. Daarna gaat het maar heel langzaam terug en niet lineair zoals voorgesteld in het Woonakkoord. Bovendien begint ook de starter die over vijf jaar start op de woningmarkt weer gewoon met een normale annuïteitenhypotheek. Dus als er dan toch een beperking van de renteaftrek moet komen, dan zou een annuïtaire variant vanuit het oogpunt van investeringen in de bouw en het beter op gang houden van de doorstroming duidelijk te prefereren zijn.”

Van Hoek vindt het van belang dat er meer aandacht komt voor de hypotheekmarkt zelf, voor het toekennen van krediet voor met name jonge mensen. “Dat mis ik in het akkoord. De mogelijkheden voor starters zijn nu te beperkt. Daarnaast heeft de hypotheekrente zich in Nederland ongunstig ontwikkeld ten opzichte van het buitenland. De rente in Nederland is nauwelijks gedaald, waar in landen als België, Duitsland en Frankrijk de rente met ruim een procentpunt gedaald is. Voor het functioneren van de hypotheekmarkt zouden partijen als Vereniging Eigen Huis en NVM naar mijn mening meer aandacht moeten vragen. Immers, ook dat kan leiden tot vraagherstel in de markt. Het betekent bovendien dat mensen hun wensen beter kunnen realiseren. Dit is vooral voor de korte termijn van belang.”

De bouwsector heeft het moeilijk op het moment, vertelt Van Hoek. “De orderportefeuilles in de woningbouw staan op het laagste punt sinds het uitbreken van de crisis.” Toch zijn volgens hem de vooruitzichten voor de woningmarkt voor de middellange termijn wel goed.

“Er is wel degelijk een hoop vraag. Er staan ook heel veel huizen te koop. Dat zijn bijna allemaal huizen van eigenaars-bewoners die er nog wonen. Die willen zekerheid over de verkoop van hun eigen huis, voordat ze een nieuw huis kopen. Degenen die dat probleem kunnen oplossen zijn de starters. Zij hoeven niet te verkopen, alleen te kopen. Als we die weer in beweging kunnen krijgen, dan komt de carrousel weer op gang. En dat kan snel gaan. Het is dus van belang dat we starters in staat stellen om te kopen. Want dat de banken voorzichtiger zijn geworden, is helemaal niet zo’n probleem. Dat inkomensperspectieven van starters helemaal niet mogen worden meegewogen bij een hypothecair krediet, is wel heel merkwaardig. Dat zijn dingen waar we op korte termijn iets aan kunnen doen. Ook de renteontwikkeling zou kunnen helpen. Want als de rente van 5 naar 4 procent zou dalen – zoals in de ons omringende landen – dan leidt dat tot een daling van de hypotheeklasten met 20 procent voor mensen die een eerste huis kopen”, aldus Van Hoek.

Bron: NVM

« Terug naar overzicht

© 2013 Emil du Croix | website: B&M Topsite